İNANÇSAL BAKIMINDA NEWROZ

İNANÇSAL BAKIMDAN NEWROZ

Artık Aleviliği kendi sessizliğimizde saklıyamayız. Ari Halklarin varoluşu ve Mazda tasarımlarında, kıştan sonra gelen ılık günler, Göktanrı’nin-Güneşin sperması olarak algılanan kutsal ışıktan gebe kalan havanın, suyun, toprağın, yani nesne-ananın, ötesinde bitki-ananın ve hayvan-ananın doğum yaptığı günler olarak algılanır. Kıştan önce Sır olanlarla/ uykda olanlar, kıştan sonra yeniden uyanır, doğar. Atalar Tapımı, Doğa tapımının üzerine taşınır ve daha önce uykuya dalan ruhların, bugünlerde uyanacağına inanılır. Bu nedenle söz konusu kültürlerde bahar bayramları, Tanrı makamı ve Ata ruhlarının evi olarak algılanan yüksek tepelerdeki Zigrutlarda , Ziyaretlerde ve Mezarlıklarda kutlanır. Çünkü insan toprağa gömüldüğü yerden çürüyerek daha sonra canlanarak yaşama taşınır, yeni bir ten edinir ve onu eskitmeye koyulur. Kutsallarına lokmalar, gulbanglar sunulur, abıhayat simgesi içkiler (Haoma, Rakı, Şarap) içilir, şenlikler düzenlenir.
Doğanın Doğum Günü kutlanır.:
Doğa-tanrıcılık ve insan-tanrıcılık temelli tasarımlarda, yaşam ve ölümsüzlük deposu olarak bilince-inanca taşınan doğanın, doğum günüdür Newroz 21 Mart. Eski Ortadoğu ve İran takvimine göre yılın ilk günün ötesinde, gebe kalan kışın çocuğu olan ateş ( Kozi) de aynı gün doğumludur. Bütüne ilişkin tapınmanın önemi nedeniyle Alevilikte Nevruz-Newroz. Ayrıca bilinçli, Hz Ali’nin doğduğu ve evlendiği gün olarak Uygulamaya sokuldu. Oysa Hz. Alinin Gerçek doğum günü olan 26 Haziran gününü unutarak algı yaratılıp gelecek kusaklarin devami olan Ehli Beyit ( Oniki Imamları) üreyebilmesini baharın başlamasıyla kutsalık kazandırmak istemişler. Bu ortak algılanışa karşın kimi topluluklarda, etnik yapılarda yeni anlamlar kazanarak zenginleştirilmek istenmişsede. Gerçeklerden uzak olduğu için de fazla rağbet görmemiş. Devlet destekli Alevilerde hala günceliğini korumaya devam etmektedir. Gerçekten Newroz, doğanın değişiminden kaynaklanan, zamanla halkın yaşamına, yaşam felsefesine sızan ve toplum vicdanında ortak bir yargı durumuna dönüşen gülme, sevinme, şad olma, ışıkla bezenme gücü olarak algılanmalıki gerçeklik yerine oturabilsin. Bir bakıma kışın soğuğundan, kar’ından kurtuluş, yeşeren, can bulan doğaya çığlık çığlığa bir öykünmedir Nevroz. Bu nedenle Newroz, Dünyanın kuzey yarımküresinin canlanması, karanlık günlerin geride kalması, sıcak günlerin devreye girmesi, aydınlığın çoğalması ile bolluğu, bereketi simgeler. 21 Mart yani Newroz. Hakkın bir parçası olan doğa, Kuzey yarımkürede bugün doğmuştur. Bu doğumla görünmeyen tanrısal öz, bugün Görünür olmuş ve görünüşe taşınmış olan Su, Toprak, Ateş, Maden ve Bitki, Varlığın çocukları olarak 21 Martta Kuzey-yarımkürede dünyaya gelmiştir. İnançta doğmayan ve sırlanmayan doğa bir olanaksızlıktır, Oysa doğan ve Sırlanan ve yeniden doğan doğa ise bir olanaktır. İlk doğum ürünü ışıktır ( Isıdır yani Ateştir): Işığı içen Doğa gebe kalır ve doğurur. Çünkü ışık, doğanın doğurma gücünü simgeler; inançta, Tanrı’nın spermalarıdır. Newroz olgusunun düşüncede görülebilmesi, somutta kavranabilmesi için ışık tasarımının doğru algılanması gerekir. Işık, Doğadaki gizil nesnelliğin açığa çıkmış biçimidir. İnançta bu biçim, Tanrı’nın-tanrıların ruhu olarak kimliklendirilmiştir. Bahar günlerinin yaklaşmasıyla ışık havayı, suyu, toprağı, hayvanı ve bitkiyi döller ( Hefte mallar-Cemreler), gebelik süresi 21 Martta dolar ve doğum gerçekleşir.
Zerdüştî-Mazdaist zeminde ışık, doğadaki gizil nesnelliğin açığa çıkmış biçimidir. İnançta bu biçim, Ahuramazda ya da O’nun kutsal ruhu Spenta-Mainyu olarak kimliklendirilmiştir. Aynı kimliklendirme Mithraizm’de Mithra için geçerlidir. Demek ki Zerdüştlük’te Ahuramazda, Mithraizm’de Mithra, doğanın ilk çocuklarıdır. İnançta bu çocukların serüveni, gizil nesnelliğin varlaşmasına engel durumda bulunan güçlerle savaşı biçiminde anlatılır. Işık donundaki bu çocuk, 21 Mart’a yaklaşılırken önce havayı, ardından suyu, toprağı, bitkiyi ve hayvanı döller: Döllenmeden sonraki gebelik sürecine, iç ısının yükselmesi eşlik eder; 21 Mart’ta doğum gerçekleşir. Nevruz-Newroz günü, ateşler yakılır ve üzerinden atlanır: Bu doğanın doğurma gücü olarak algılanan ve her şeyin var olma nedeni olan ateşin, ışığın, bunun kimliklendirilmiş biçimi olan Varlığın / Tanrı’nın kutsanmasıdır. Kutsanarak ateşle, ışıkla yıkanmadır, Pak olmadır bir başka deyimle, yıkanarak eksikliklerinden ve olumsuzluklardan arınmadır. Geçmişte Mithra tapımının egemen olduğu topraklarda Anadolu , Mezepotamyadan Horasan ve Hindi bölgelerinde, Boğa kurban edilerek evrenin varlığa gelişi, yani doğanın doğumu kutsanırdı: Boğanın kanı, yaşam suyu olarak inanca taşınır ve bu su, bir haoma ( bir bitkidir ve bu bitkiden yapilan bir cesit ickininde adıdır , bu ickiden icenler meyhos olurlar ) yada şarapla temsil edilirdi ki Cem Cıvatlarında ki Ayınlarında Meyhoş olabilsinler ve Evren gibi Elastı Mest olarak Pervana olsunlar. Kurban olarak Boğa Kesilir. Boğanın eti ise yaşam yiyeceği olarak inanca göre kutsal mekanlara Ziyaretlere götürülerek dagitilirken ve bununla birlikte verilen ekmekleri kutsal olarak sembolize etmeye çalışılır. Bu günde Ekmegin kutsiyeti ön pılana çıkarılır. Hakk Nimeti olarak Kabul edilir. ( Gulbanglarımızda Nimeti Hakk Bize Rızalık ver ey Lokmayı Mutlak. Bundan dolayı söylenir)
Alevilikte iki doğum vardır: Biyolojik doğum ve Yol doğumu (Yol doğunu.: Ölmeden Evel Ölmektir. Hakk Erkanı Canını Erkan boyunca Pire teslim etmektir ve Pirin elinde yeniden doğmaktır). Her Alevi İklrarı ile Pirin elinde doğarken, Ardından kutsal kimliklerin batında doğurmak zorunda kaldılar. Bu Batın doğumlar, 21 Mart’ta, doğanın doğum gününde gerçekleşir. Biz Aleviler değişik kutsamalarıda 21 Martlarla birleştirebiliriz. Nasılki geçmişte atalar tapımı ,insan tapımı, doğa tapımına taşınmışsa bizler de biyolojik doğum günlerimizi iptal edelim. Newroz’da, kültürel doğum gününde buluşalım. Hepimiz 21 Mart Batın doğum gününü, kültüresel bir batın doğum günü olarak kutlayalım. ( Doğru olmasada İslami Aleviler bu Batın Doğum gününü Hz. Alinin Doğum Günü ve Ehli Beyitin doğabilmesi ve Üremenin kalici olabilmesi icin Fatima Ana ile Evlenme Yildönümü olduğunu kabul ederek kutluyorlar.) 21 Mart Newroz günleri.: Doğanın doğurmak için inlediği gündür, bu inleme, ancak yaralı vicdanların duyabileceği bir sestir. Sesi duyduğumuzda, geleceğin, acının ÖDÜLÜ anlamında kurtulabileceğini algılamış olalaım ki. İçimizdeki vicdanı, Dünyadaki eşitsizliklere karşı ayaklandıra bilelim. Anlatılan ve kutsal olanla ilişkilendirilen olaylar nedeniyle 20 Mart Günü Tüm dogadaki canlılar, kuşlarda dahil sürü halinde olurlar ve günbatımında Güneş temelli takvimde ve o günün gecesinden. Gecen in Gündüzün Zaman bakımınnda Eşitlendigi ve Doğada Tüm Varlıklar bir birine Rizalık verdikleri ve tüm Dengelerin bir Teraziyle müsavi olduğu Geceyle Gündüzün ikrar verdiği bu kutsal Gün 21 Mart Newroz Günü dür. Doğanin Doğumunun gerçekleştiği 21 Martta Kuşlarında çiftleşme günüdür. Aynı zamnda Gün-içi Amma Ekseriyettede 21 Mart akşamı Newroz Baba Cemi tutulur. Sabah gündoğumuyla birlikte mezarlıklar ziyaret edilir. Hakk’a yürüyenlerle konuşulur, onlara neler olup bittiği anlatılır, bir istekleri olup olmadığı sorulur. Daha sonra doğaya çıkılır, doğaya teşekkür edilir, doğanın kucağında doğayla birlikte eğlenilir. Niyazlar Lokmalar dağıtılır ve doğanın doğumna Gulbanglar sunulur. Nefes Pirdedir. Newrozumuz hayırlı ola, hayırları çok ola, Doğa düşmanları, kötüler, kötülükler yok ola. Newroz Baba dertlerimize derman ola. Yoldaşlarımızın Zülme, Zalime , Despotlara karşı duruşu hepimize delil ola. Pir Sulatnın İkrarı İtikati, ikrarımız , İtikatımız ola. Pirimizin İlmi Yolumuzun, Erkanımızın İlmi ve ışığı ola. Dileklerimiz kabul muratlarımız hasıl ola. Ya Xızır, Ya Nevroz Siz gerçeksiniz. Geçege Hü.
Dil bizden nefes Ceddimiz Bamasor’dan ola.
Bu Yazinin Hazirlanmasinda Berlinde Dersimli Pir Mahmut Yildiz a Katkilarindan dolayi Teşekürlerimi sunarim. 20 Mart 2020 Berlin Ali Kocak

Köşe Yazıları
İlgili Haberler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Fill out this field
Fill out this field
Lütfen geçerli bir e-posta adresi girin.
You need to agree with the terms to proceed

Menü
Open chat
Merhaba,Web Sayfamıza Hoşgeldiniz..
Size Nasıl Yardımcı Olabilirim?